Wat is de didactische meerwaarde van podcasts in het mbo?

Vanuit het Deltion College zijn we al een tijd nieuwsgierig of het beluisteren van een podcast meerwaarde heeft voor het mbo. Ook docenten hadden interesse, gezien het aantal (19x) aanmeldingen voor een informatiesessie om een onderzoek te starten naar dit onderwerp. Daarnaast horen we ook op conferenties en andere bijeenkomsten dat andere mbo’s nieuwsgierig zijn. We zijn begonnen met een literatuurstudie en zochten naar:

1. de didactische meerwaarde,
2. de pedagogische meerwaarde,
3. welke soort podcast/audio goed werkt,
4. wat niet werkt
5. wat zeggen studenten

Kritische noot… Alle onderzochte literatuurstudies zijn gericht op universitaire of hbo-studenten. We zijn dus nog steeds nieuwsgierig of dit ook geldt voor onze mbo- studenten.

De didactische meerwaarde

In alle artikelen die we lazen, beschrijven auteurs podcasts als een aanvulling op de les en niet als vervanging. Ze positioneren podcasts als een didactische verrijking van andere werkvormen. Podcasts passen goed binnen een blended curriculumontwerp. (1,2,3,4,5,6)

Podcasts worden ingezet om studenten:

1. kennis te laten maken met thema’s
2. dieper te laten nadenken over de stof/ te laten reflecteren: dieper leren
3. de taal en het jargon van hun vakgebied te leren kennen: tekstbegrip
4. hun interesse in het cursusmateriaal te vergroten (2,3)

Daarnaast zijn alle onderzoeken het erover eens dat studenten weinig leren wanneer zij uitsluitend naar een podcast luisteren: “Studenten zijn geen passieve sponzen”. Podcasts zijn effectiever wanneer je ze integreert in het vak en koppelt aan gerichte opdrachten en/of reflectievragen. (1,2,4)

De pedagogische meerwaarde

Tijdens het schrijven van dit artikel merkten we dat het onderscheid tussen didactische en pedagogische waarde niet altijd scherp is. Voor de pedagogische waarde hanteren we de vraag: wat doet een leeractiviteit met de student als lerend mens?

Uit de literatuur blijkt dat podcasts op de onderstaande punten bijdragen, doordat zij studenten stimuleren om actiever en zelfstandiger met de leerstof om te gaan.

• Verbondenheid met de docent

Podcasts maken het leren persoonlijker doordat studenten de stem van de docent horen, wat de betrokkenheid vergroot. (3)

• Motivatie

Podcasts hebben een motiverend effect, vooral wanneer ze toegankelijk zijn, goed aansluiten bij het onderwerp en betekenisvol worden ingezet. (3)

• Autonomie

Podcasts bieden studenten flexibiliteit: zij luisteren op een eigen moment, in eigen tempo en kunnen afleveringen herhalen. (5)

• Zelfregulatie

Podcasts ondersteunen zelfregulatie doordat studenten het luisteren kunnen herhalen en hun eigen tempo bepalen. (5)

• Informeel leren

Podcasts ondersteunen leren buiten de formele les, bijvoorbeeld via zelfgestuurd, incidenteel of impliciet leren. (4)

Welke soort podcast/audio werkt goed

In de verschillende artikelen wordt hier weinig over gezegd, behalve dat het goed werkt om concrete activiteiten, zoals opdrachten, aan de podcast te koppelen. De kwaliteit van de podcast moet goed zijn en regelmatig gecontroleerd worden op actualiteit en relevantie. Over de ideale lengte van een podcast verschillen de meningen:

• Voldoende lengte - om echt inhoud te hebben
• Niet te veel lengte - om de aandacht vast te houden

De vorm van de podcast kan heel verschillend zijn, het kan bijvoorbeeld gaan om een monoloog, een gesprek, een interview (met een expert), een reportage of een documentaire. (1,3,4)

Een podcast is een talig medium: je moet luisteren en begrijpen wat er gezegd wordt. Dit maakt het inzetten van podcasts bij taalgerichte vakken interessant en relevant. In de praktijk verwachten we dan ook dat podcasts gemakkelijk kunnen worden ingezet binnen vakken als Nederlands, Engels en Duits, waar ze kunnen bijdragen aan tekstbegrip, woordenschat en kennis van vaktaal. (2,5)

Wat werkt niet

Podcasts werken niet wanneer je ze inzet als vervanging van de les. Waar het doelgericht luisteren (bijvoorbeeld door een opdracht toe te voegen) wel effect heeft op het leren, is dit effect veel kleiner bij onbewust of incidenteel luisteren.

Daarnaast geven auteurs aan dat de digitale geletterdheid bij studenten nog wel eens te kort schiet, waardoor luisteraars de kwaliteit van de podcastinhoud niet altijd goed beoordelen.

De belangrijkste obstakels bij het maken/inzetten van podcasts zijn: tijdgebrek, onvoldoende technische vaardigheden en een gebrek aan ondersteuning. Daarnaast voelen minder ervaren docenten zich minder zeker bij het maken van een podcast. (1,5,6)

Wat zeggen studenten

We hebben geen bewijs gevonden dat studenten zelf meer leeropbrengst ervaren door het luisteren van podcasts. Wel geven ze aan dat ze het leuk vinden om podcasts te luisteren. Het vertrouwen in podcastcontent is hoger bij hbo- of wo-opgeleide luisteraars. (3,4)

Nogmaals, in al deze onderzoeken gaat het om hbo- en universitaire studenten. We zijn benieuwd wat onze en andere mbo-studenten hiervan vinden. Vanaf nu is Ivette Halkes van Landstede mbo aangesloten en gaan we samen dit onderwerp verder onderzoeken.

Wil je meedoen en/of meer weten? Mail naar blendedleren@deltion.nl

Ramiro Martina
Marije van Huffelen

Literatuurlijst

1. Baker, R., Harrison, J., Thornton, B., & Yates, R. (2010, juni). Podcasting in higher education: does it make a difference? American Journal of Business Education, pp. 7-10.
2. Goldman, T. (2018, mei 9). The impact of podcasts in education. Pop Culture Intersectons, p. 29.
3. Hamer, A. d. (2023, mei 13). Podcast in het onderwijs? Zo pak je dat aan. Retrieved from www.uu.nl: https://www.uu.nl/onderwijs/onderwijsadvies-training/kennisdossiers/kennisdossier-hoger-onderwijs/podcasts-in-je-onderwijs-zo-pak-je-dat-aan
4. Meden, E., Radovan, M., & Stefanc, D. (2024, oktober 17). Podcasts and Informal Learning: Exploring Knowledge Acquisition and Retention. Educational Sciences, p. 14(10).
5. Nurmukhamedov, U., & Sharakhimov, S. (2023, september 20). The potential for leraning mid-and low-frequency words through listening to podcasts. Tesol Journal, pp. 1-7.
6. Savall Ceres, J., & Villafan Amezcuba, L. (2025, juli 15). The podcast as an educatonal tool: faculty perceptions and challenges in two universities. Congent education, p. 12 (1).

Meer voor docenten